بررسی تطبیقی واژه آمین در دو زبان عربی و عبری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان

چکیده

واژه «آمین» از جمله واژگانی است که از زبان عبری به زبان عربی وارد شده است و در هر دو زبان کاربرد دینی دارد. علیرغم استعمال فراوان این کلمه، مسائلی درباره استعمال و معنی این واژه مطرح است که حل آنها به درک دقیق مفهوم و موارد کاربرد آن کمک می‌کند. در مقاله‌ای که پیش رو دارید، نگارندگان کوشیده‌اند با استناد به لغت‌نامه‌های معتبر، و با استشهاد به موارد استعمال «آمین» در کتب مقدس و متون دینی، و با توجه به رابطه اثرگذاری و اثرپذیری بین دو زبان عبری و عربی، سیر تطور این واژه از عبری به عربی را بررسی کرده و به مقایسه تطبیقی این واژه در دو زبان مذکور بپردازند تا از این رهگذر بتوانند تصویر روشنی از معنا و مفهوم آن ارائه دهند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Comparative Study on "Amen" and its Linguistic Aspects

نویسندگان [English]

  • A. S. Masoomi 1
  • Seyedmohammadreza Ibnorrasool 2
1 University of Isfahan
2 University of Isfahan
چکیده [English]

Arabic seems to have borrowed the word Amen (אָמֵן) originally from Hebrew and used it as a religious term in Islamic discourse the same as Jewish. Although it has a clear meaning in Hebrew, there is no explicit meaning for it in Arabic dictionaries and sources. At the same time, some Hebrew hypotheses about this word have had an effect on the comprehension of the Arab philologists and scholars. In the present study, Amen is investigated comparatively in Arabic and Hebrew authoritative books, and a new linguistic commentary is presented.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Amen
  • Hebrew
  • Arabic
  • morphophonemic
  • Semantics
  • Etymology

* القرآن الکریم

* کتاب مقدس، (1932) ترجمه کهن، انجمن پخش کتب مقدسه،.

* کتاب مقدس، (بی تا) ترجمه تفسیری.

*الکتاب المقدس، (1848م) ترجمه: ولیم واطس. لندن.

*الکتاب المقدس، (1995م)، لبنان: جمعیة الکتاب المقدس.

*الکتاب المقدس، (1994م)، لبنان: دار المشرق.

*الکتاب المقدس، (1897م)، بیروت: طبعة الیسوعیین.

*العهد القدیم العبری، (2007م)، بولس الغفالی وأنطوان عوکر، لبنان: الجامعة الأنطونیة.

*العهد الجدید، (2003م)، بولس الغفالی وأنطوان عوکر، لبنان: الجامعة الأنطونیة.

*الکتاب المقدس، (1837م)، لندن: بیبل سوسایتی.

ابن ابی شیبه، عبدالله بن محمد. (1409هـ)  المصنف فی الاحادیث و الآثار. تحقیق کمال یوسف الحوت. ریاض: مکتبة الرشد.

ابن اثیر، مبارک بن محمد الجزری. (1399هـ = 1979م)  النهایة فی غریب الحدیث والأثر. تحقیق طاهر أحمد الزاوى ـ محمود محمد الطناحی. بیروت: المکتبة العلمیة.

ابن جوزی، عبدالرحمن. (1418هـ = 1997م) کشف المشکل من حدیث الصحیحین. تحقیق علی حسین البواب. الریاض: دار الوطن.

ابن‌ حجر عسقلانی، احمد بن علی. (بی تا)  فتح الباری. تحقیق محب الدین الخطیب. بیروت: دار المعرفة.

ابن سکیت، یعقوب بن إسحق.(بی تا) إصلاح المنطق. تحقیق أحمد محمد شاکر وعبد السلام محمد هارون. ط 4. القاهرة: دار المعارف.

ابن سیده، علی بن اسماعیل. (2000م) المحکم و المحیط الاعظم. تحقیق عبدالحمید هنداوی. بیروت: دار الکتب العلمیة.

ابن عقیل، بهاء الدین عبد الله. (1405هـ = 1985م) شرح ابن عقیل علی ألفیة ابن مالک. تحقیق محمد محیی الدین عبد الحمید. سوریا: دار الفکر.

ابن فارس، أحمد. (1420هـ = 1999م) معجم مقاییس اللغة. تحقیق عبد السلام محمد هارون. ط 2. بیروت: دار الجیل.

ابن منظور، محمد بن مکرم. (2005م)  لسان العرب. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.

ابن هشام انصاری، جمال الدین. (1399هـ = 1979م)  أوضح المسالک إلی ألفیة ابن مالک. تحقیق محمد محیی الدین عبد الحمید. ط 5. بیروت: دار الجیل.

ابن هشام انصاری، جمال الدین. (1404هـ = 1984م) شرح شذور الذهب. تحقیق عبد الغنی الدقر. سوریا: الشرکة المتحدة للتوزیع.

ابن یعیش، یعیش بن علی. (1422هـ = 2001م) شرح المفصل. تحقیق الدکتور إمیل بدیع یعقوب. دار الکتب.

ازهری، محمد بن احمد. (2001م) تهذیب اللغة. تحقیق محمد عوض مرعب. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

جصاص، احمد بن على‏. (1405هـ) أحکام القرآن. تحقیق محمد صادق قمحاوی. بیروت: دار احیاء التراث العربى.

جفری، آرتور. (1386) واژه‌های دخیل در قرآن مجید. ترجمه دکتر فریدون بدره‌ای. ج 2. تهران: انتشارات توس.

حجازی، محمود فهمی. (1379) زبان‌شناسی عربی. ترجمه دکتر سید حسین سیدی. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی و سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).

حییم، سلیمان.(1360)  فرهنگ عبری ـ فارسی. ط2. تهران: انجمن کلیمیان ایران.

دامغانی، حسین بن محمد. (1419هـ = 1998م) الوجوه والنظائر. تحقیق فاطمة یوسف الخیمی. دمشق: مکتبة الفارابی.

راغب اصفهانى، حسین بن محمد. (1412هـ.) المفردات فی غریب القرآن. تحقیق صفوان عدنان داودى. دمشق: الدار الشامیة، و بیروت: ‏دار العلم. ‏

رضی الدین استرآبادی، محمد بن الحسن. (1419هـ = 1998م) شرح الرضی علی کافیة ابن الحاجب. تحقیق الدکتور إمیل بدیع یعقوب. بیروت: دار الکتب العلمیة،.

زبیدی، محمد مرتضى. (2004م) تاج العروس. تحقیق مجموعة من المحققین. دار الهدایة.

زجاج، ابراهیم بن سرى‏. (1420هـ) إعراب القرآن. ط4. تحقیق إبراهیم الأبیارى. القاهرة:‏ دار الکتاب المصرى، وبیروت: دار الکتب اللبنانى.

زرقانی، محمد بن عبدالباقی بن یوسف. (1411هـ) شرح الزرقانی على موطأ الإمام مالک. بیروت: دار الکتب العلمیة.

زمخشری، أبو‌القاسم. (1386) مقدمة الأدب. افست از روی چاپ لیپزیک آلمان. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران ـ دانشگاه مک گیل.

زیلعی، عبدالله بن یوسف. (1414هـ) تخریج الاحادیث و الآثار الواقعة فی تفسیر الکشاف للزمخشری. تحقیق عبدالله بن عبدالرحمن السعد. الریاض: دار ابن خزیمة.

سیوطی، جلال الدین عبدالرحمن بن ابی بکر. (بی تا) الاقتراح. تحقیق الدکتور احمد محمد قاسم. أفست نشر ادب حوزه.

سیوطی، جلال الدین عبد الرحمن بن أبی بکر، (1993م) الدر المنثور فی تفسیر المأثور، 8ج، بیروت: دار الفکر.

سیوطی، جلال الدین عبدالرحمن بن ابی بکر. (1418هـ = 1998م) همع الهوامع فی شرح جمع الجوامع. تحقیق احمد شمس الدین. بیروت: دار الکتب العلمیة.

شقاقی، ویدا. (1386) مبانی صرف. تهران: سمت.

شیخ طوسى. (1411هـ‏) مصباح المتهجد. بیروت: مؤسسة فقه الشیعة.

صبان، محمد بن علی. (1419هـ = 1999م) حاشیة الصبان علی شرح الأشمونی. بیروت: دار الفکر.

صبحی صالح. (2007م) دراسات فی فقه اللغة. ط18. بیروت: دار العلم للملایین.

صفوت، أحمد زکی. (بی تا) جمهرة خطب العرب. بیروت: المکتبة العلمیة.

صنعانی، عبدالرزاق بن همام. (1403هـ) المصنف. تحقیق حبیب الرحمن الاعظمی. ط 2. بیروت: المکتب الاسلامی.

طبرانی، سلیمان بن أحمد. (1404هـ = 1983م) المعجم الکبیر. تحقیق حمدی بن عبدالمجید السلفی. ط 2. الموصل: مکتبة الزهراء.

عبدالتواب، رمضان. (1367) مباحثی در فقه اللغة و زبان شناسی عربی. ترجمه حمید رضا شیخی. مشهد: معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی،.

عینی، محمود بن احمد. (بی تا) عمدة القاری: شرح صحیح البخاری. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

فراهیدی، خلیل بن أحمد. (بی تا)  العین. تحقیق الدکتور مهدی المخزومی و الدکتور إبراهیم السامرائی. بیروت: دار ومکتبة الهلال.

فیروزآبادی، محمد بن یعقوب. (1407هـ) القاموس المحیط. بیروت: مؤسسة الرسالة.

قاضی عیاض، عیاض بن موسى. (بی تا) مشارق الأنوار على صحاح الآثار. المکتبة العتیقة ودار التراث.

کفعمی، علی بن ابراهیم‏. (بی تا) البلد الأمین. بی جا.

لوی، حبیب. (1334) تاریخ یهود ایران. تهران: کتاب فروشی یهودا بروخیم.

مالرب، میشل. (1382) زبان‌های مردم جهان. ترجمه عفت ملانظر. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

‏مستر هاکس. (1383)  قاموس کتاب مقدس. تهران: انتشارات اساطیر.

مشکور، محمدجواد. (1357)  فرهنگ تطبیقی عربی با زبان‌های سامی و ایرانی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

مناوی، عبد الرؤوف. (1356هـ) فیض القدیر شرح الجامع الصغیر. مصر: المکتبة التجاریة الکبرى.

نووی، محی الدین بن شرف. (1996م) تهذیب الأسماء واللغات. تحقیق مکتب البحوث والدراسات. بیروت: دار الفکر.

نیایش روزانه یهود. (1382) ترجمه دکتر یونس حمامی لاله زار. تهران: انجمن کلیمیان ایران.

هندی، علی بن حسام الدین. (1419هـ = 1998م) کنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال. تحقیق محمود عمر الدمیاطی. بیروت: دار الکتب العلمیة.

* ترجمه‌های انگلیسی کتاب مقدس:

King James Version Bible. KJV

World English Bible = WEB

American Standard Version Bible = ASV

*‌ ترجمه لاتین vulgate

* دیگر منابع خارجی:

The American Heritage® Dictionary of the English Language, Fourth Edition/ Copyright © 2006 by Houghton Mifflin Company.Published by Houghton Mifflin Company. All rights reserved.

Hebrew- english edition of the babylonian TALMUD. New edition. London 1994.

Encyclopedia JUDAICA. Copyright © 1072 by Keter Publishing House Ltd, Jerusalem, Israel.

* سایت‌های اینترنتی:

www.masada.org.za/Amen?

www.hebrew4christians/adjective_properties.html

www.jewishencyclopedia.com

www.freemaninstitute.com

www.seiyaku.com/customs/amen.html

www.ahl-alquran.com

 

* نرم‌افزارها:

المکتبة الإسلامیة الکبری. مرکز التراث للبرمجیات.

المکتبة الشاملة الإصدار الثانی.

الموسوعة الشعریة: الإصدار الثانی.

Davar, 3version: from: www.faithofgod.net/davar

1- Jamieson Fausset Brown Bible Commentary.

2- brown – driver – briggs Hebrew - English lexicon.

ISA_basic_v 200_RC 6 b.