رویکرد نظریه بهینگی به فرایند تکرار با نگاهی بر واژه‌های مکرر فارسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی دوره دکتری زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

  در سال‌های اخیر صرف یکی از بحث‌برانگیزترین حوزه‌ها در دستور زایشی بوده است و مطالعات مختلف در زبان‌های گوناگون نظریه‌ها و رویکردهای متفاوتی را در این حوزه در پی داشته است. در این مقاله، سعی بر آن داریم که فرایند تکرار (reduplication) را در زبان فارسی از دیدگاه نظریۀ بهینگی (optimality theory) بررسی کنیم و ببینیم چگونه می‌توان این فرایند را، که در زبان فارسی فرایندی زایا برای ساخت واژه است و انواع متفاوتی دارد، در چارچوب گونه معیار نظریه بهینگی، که به نظریه تناظر (correspondence theory) مشهور گشته است، تحلیل و توصیف کرد. نتایج حاصل از این مطالعه حاکی از آن است که با مرتبه‌بندی ( ranking ) محدودیت‌های (constraints) جهانی مطرح در نظریه بهینگی می‌توان ساخت انواع فرایند تکرار در زبان فارسی را با توجه به الگوی خاص آنها و معنایی که از آنها برداشت می‌شود تبیین کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Approach of Optimality Theory to Reduplication in Persian

نویسندگان [English]

  • V. Shaghaghi 1
  • T. Heidarpour Bidgoli 2
1 Allameh Tabataba'i University
2 Allameh Tabataba'i University
چکیده [English]

In recent years, morphology has been one of the most debated areas of study in generativegrammar, so that different researches on different languages have led to various approaches and theories in the field. This article aims at studying a productive word-formation process in Persian, i.e. reduplication, from the point of view of one of the latest approaches in generative grammar, i.e. Optimality Theory. We attempt to analyze the structure of some types of (total and partial) reduplication in Persian in the framework of Standard Optimality Theory, also known as CorrespondenceTheory. The results of the study indicate that in different contexts, a particular type of faithfulness or markedness constraints is required to describe the structure of each type of reduplication in Persian, based on the pattern they depict and the meaning they convey.

کلیدواژه‌ها [English]

  • reduplication
  • Optimality Theory
  • Correspondence theory
  • ranking
  • universal constraints

کتابنامه

ابوالقاسمی، محسن. (1375) دستور تاریخی زبان فارسی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

دبیر‌مقدم، محمد. (1383) زبان‌شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی. (ویراست دوم). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

شقاقی، ویدا. (1379) فرایند تکرار در زبان فارسی، مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس زبان‌شناسی نظری و کاربردی. ج. اول، 519 ــ 533.

شقاقی، ویدا. (1386)  مبانی صرف. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

کلباسی، ایران. (1371)  ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).

مشیری، مهشید. (1379)  فرهنگ اَتباع. تهران: انتشارات آگاهان ایده.

معین، محمد. (1371)  فرهنگ معین. تهران: انتشارات امیرکبیر.

Alderete, John, Jill Beckman, Laura Benua, Amalia Gnanadesikan, John McCarthy, and

     Suzanne Urbanczyk (1999) “Reduplication with fixed segmentism”, Linguistic Inquiry 30: 327-364.

Falk, Julia (1978) Linguistics and Language. London: Johnwile & Sons.

Kager, Rene (1999) Optimality Theory. Cambridge: Cambridge University Press.

Katamba, Francis and John Stonham (2006) Morphology. 2nd ed. New York: Palgrave Macmillan.

Matthews, P. H. (1991) Morphology. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press.

McCarthy, John (2000) “Faithfulness and prosodic circumscription”, In J. Dekkers, F. Van der Leeuw, and J. Van de Weijer (eds.), Optimality Theory: Phonology, Syntax, and Acquisition, 151-189. Oxford: Oxford University Press.

McCarthy, John (2002) A Thematic Guide to Optimality Theory. Cambridge: Cambridge University Press.

McCarthy, John (ed.) (2004) Optimality Theory in Phonology. Oxford: Blackwell.

McCarthy, John (2008) Doing Optimality Theory: Applying Theory to data. Oxford: Blackwell.

McCarthy, John and Alan Prince (2001[1993a]). “Prosodic morphology I: constraint interaction and satisfaction”, at http://roa.rutgers.edu/files / 482-1201.

McCarthy, John and Alan Prince (2004[1993b]) “Generalized alignment”, In John McCarthy (ed.), Optimality Theory in Phonology, 72-75, 451-482. Oxford: Blackwell.

McCarthy, John and Alan Prince (2004[1994a]) “The emergence of the unmarked: optimality in prosodic morphology”, In John McCarthy (ed.), Optimality Theory in Phonology, 483-494. Oxford: Blackwell.

McCarthy, John and Alan Prince (1994b) “An Overview of prosodic morphology I and II", at http://roa.rutgers.edu/files/59-0000.

McCarthy, John and Alan Prince (1995) “Faithfulness and reduplicative identity”, at http://roa.rutgers.edu/files/60-0000.

McCarthy, John and Alan Prince (2004[1999]) “Faithfulness and identity in prosodic morphology”, In John McCarthy (ed.), Optimality Theory in Phonology, 77-98. Oxford: Blackwell.

McCarthy, John and Alan Prince (1986) “Prosodic morphology”, at http://ruccs.rutgers.edu /pub/papers/pm86all.pdf.

Prince, Alan and Paul Smolensky (2004[1993]) Optimality Theory: Constraint Interaction in Generative Grammar. Oxford: Blackwell.

Russell, Kevin (1997) “Optimality theory and morphology”, In D. Archangeli and D.T. Langerdoen (eds.), Optimality Theory: An Overview, 102-133. Oxford: Blackwell.

Spencer, Andrew (1991) Morphological Theory: An Introduction to Word Structure in Generative Grammar. Oxford: Blackwell.

Trask, R. L. (1997) A Student’s Dictionary of Language and Linguistics. London: Arnold, a member of the Hodder Headline Group.