همگونی همخوان‌ها در زبان فارسی نوین: رویکرد واج‌شناسی هندسۀ مشخصه‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار فقید گروه زبان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی

2 کارشناس ارشد آموزش زبان انگلیسی دانشگاه الزهرا (س)

چکیده

  پژوهش حاضر به بررسی فرآیند همگونی همخوان‌ها در زبان فارسی می‌پردازد و برای نخستین بار آن را در چارچوب نظریۀ هندسۀ مشخصه‌ها توضیح می‌دهد. این پژوهش همگونی همخوان‌ها را در زبان فارسی از دیدگاه گره‌ها، فضاها و انواع همگونی‌ها که در فرآیند همگونی دخیل هستند، تحلیل کرده است. نتایج نشان می‌دهد که همگونی همخوان با همخوان در زبان فارسی به گره‌های واجگاه همخوان، واکه‌ و مشخصه‌های پایانی حساس است. همچنین بالاترین فضایی که در آن همگونی همخوان با همخوان صورت می‌گیرد، گره‌های خیشومی و به طور قطع کناری است. در رابطه با نوع همگونی، هر سه نوع همگونی در قواعد همگونی همخوان با همخوان زبان فارسی دیده می‌شود. یافته‌های همگونی در زبان فارسی مدعای هندسۀ مشخصه‌ها را تأیید می‌کند. این مقاله همچنین استدلال می‌کند که گره کناری باید جزئی از گره ریشه قرار گیرد و گره ملازی نیز باید در گره بدنه‌ای مفروض شود و این دو در واقع دو پیامد مهم در رابطه با نوع و جایگاه گره‌ها در هندسۀ مشخصه‌ها است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Consonantal Assimilation in Modern Persian: A Feature Geometry Approach

نویسندگان [English]

  • K Zahedi 1
  • F Fakharian 2
1 Shahid Beheshti University
2 Alzahra Univeresity
چکیده [English]

The present research aims to examine consonant to consonant assimilation in Modern Persian and account for its behavior within Feature Geometry (FG) of phonological theorizing. Results show that Persian language is sensitive to C-place, vocalic nodes, and terminal features. Moreover, the highest spaces sensitive to assimilation in Persian are nasal and arguably lateral nodes. The repercussions of the findings are both theoretical and applied. Regarding the former, FG's claims are corroborated by assimilation evidence from Persian. It is also argued that the lateral node needs to be subsumed under the root and a uvular node to be posited under the dorsal; two significant contributions to FG regarding the type and placing of nodes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Assimilation
  • feature geometry phonology
  • feature hierarchy

پی‌نوشت‌ها:                                     

 

1- برگردان این واژه در واژه‌نامه‌های تخصصی زبان‌شناسی "واکه" است که فرقی با برگردان vowel  ندارد. از این‌رو در این مقاله برگردان "واکه‌گون" پیشنهاد شده است.

2- در شکل 1، سلسله‌مراتب واکه‌گون‌ها به دلیل وجود گره واکه‌ای که در سلسله‌مراتب همخوان‌ها بیان‌گر فراگوییفرعی است، آورده شده است.

3- به دلیل محدودیت حجم مقاله، پژوهش‌های پیش از سال 2000 مورد بررسی قرار نگرفت.

کرد زعفرانلو کامبوزیا، عالیه. (1385). واج‌شناسی: رویکردهای قاعده بنیاد. تهران: سمت.

ثمره، یدالله. (1378). آواشناسی زبان فارسی: آواها و ساخت آوایی هجا. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

 

Ćavar, M. (1997). Coronal sounds and palatalization: An analysis of Polish and English. Unpublished master’s thesis. University of Warsaw.

Clements, G. N. (1985). The geometry of phonological features. Phonology Yearbook, 2, 225-252.

Clements, G. N. (2006). Feature organization. In Brown, K. (ed.), Concise Encyclopedias of Language and Linguistics, 2nd edition, 433-440. Oxford: Elsevier.  

Clements, G. N. & Hume E. V. (1995). The internal organization of speech sounds. In Goldsmith, J. A. (ed.), The Handbook of Phonological Theory, 245-306. Cambridge, MA: Blackwell Publishers.

Cohn, A. C. (1992). The consequences of assimilation in Sundanese. Phonology, 9, 199-220.

Hall, T. A. (2008). Middle High German [rs]>[r ] as height dissimilation. The Journal of Comparative Germanic Linguistics,11, 213-248.

Hura, S. L., Lindblom, B. & Diehl, R. L. (1992). On the role of perception in shaping phonological assimilation rules. Language and Speech, 35, 1(2), 59-72.

McCarthy, J. J. (1988). Feature geometry and dependency: a review. Phonetic, 43, 84-108.

Morén, B. (2006). Consonant–vowel interactions in Serbian: Features, representations and constraint interactions. Lingua, 116, 1198-1244.

Ní Chiosáin, M. (1994). Irish palatalisation and the representation of place features. Phonology, 11, 89-106.

Paradis, C. & Prunet, J. F. (1989). On coronal transparency. Phonology, 6, 317-348.

Rice, K. D. (1992). On deriving sonority: a structural account of sonority relationships. Phonology, 9, 61-99.

Staun, J. (2003). On vocalic feature hierarchisation. Language Sciences, 25, 111-158.

Stemberger, J. P. (1993). Glottal transparency. Phonology, 10, 107-138.

Stockwell, R. P. & Minkova, D. (2001). English Words: History and Structure. Cambridge: Cambridge University Press.  

Wong, W. W. Y. & Stokes, S. F. (2001). Cantonese consonantal development: towards a nonlinear account. Journal of Child Language,28, 195-212.