نحو
1. بررسی انضمام در فارسی بر اساس صرف توزیعی

گلاره نظری؛ جلال رحیمیان؛ مهرزاد منصوری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 دی 1399

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2020.117723.1368

چکیده
  در این پژوهش به بررسی ماهیت و ساختار انضمام در زبان فارسی در چارچوب نظریه صرف توزیعی به عنوان یک رویکرد تماما نحوی که ساختواژه را به مثابه نحو در نظر می‌گیرد می‌پردازیم. در قالب این رویکرد، انضمام فرایندی کاملاً نحوی است که از منضم شدن ریشه فاقد مقوله حاصل می‌شود به این صورت که ابتدا ریشه با موضوع یا افزوده ادغام می‌کند و سپس این ...  بیشتر

نحو
2. بررسی ساخت نحوی خرده‌جمله در کردی (گونۀ موکریانی) رویکردی کمینه‌گرا

رؤیا تابعی؛ شجاع تفکری رضایی

دوره 12، شماره 1 ، بهار و تابستان 1399، ، صفحه 43-64

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2020.119452.1413

چکیده
  پژوهش پیش رو با هدف بررسی مقولۀ نحوی خرده‌جمله و شیوۀ اعطای حالت به گروه‌های اسمی درون آن در زبان کردی، گونۀ موکریانی، در چارچوب برنامۀ کمینه‌گرا صورت گرفته‌ است. در این مقاله، به بررسی سه فرضیه در باب مقولۀ نحوی خرده‌جمله پرداخته‌ایم که مطابق آن‌ها سازۀ مذکور فرافکنی واژگانی از محمول آن، گروه تصریف و گروه زمان در نظر گرفته شده ...  بیشتر

نحو
3. بحثی در باب چپ‌نشانیِ1 فارسی و چالش‌های نظری آن برای دستور نقش و ارجاع

فرهاد معزی پور

دوره 11، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، ، صفحه 45-64

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2019.115388.1308

چکیده
  در این مقاله ابتدا به معرفی چپ‌نشانی و پیامدهای ساخت اطلاعی آن در زبان فارسی می‌پردازیم. چپ‌نشانی در زبان فارسی از منظر ساخت اطلاع در قالب دو ساخت چپ‌نشان مبتداساز و تقابل‌ساز تحقّق می‌یابد. ساخت ملکی بیرونی دوگانه به عنوان یک ساخت چپ‌نشان مبتداساز میزبان دو سازۀ گسستۀ چپ‌نشان در حاشیۀ بند می‌شود. دو ویژگی درون بندی بودن و کانونی ...  بیشتر

نحو
4. جایگاه ادغام موضوع درونی (کردی سورانی)

سامان میهمی؛ یادگار کریمی

دوره 11، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، ، صفحه 215-230

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2020.118046.1380

چکیده
  در پژوهش حاضر به بررسی جایگاه ادغام موضوع‌ درونی فعل در طی فرایند اشتقاق ساختار سلسله‌مراتبی توسط نحو محض پرداخته می‌شود. در زبان کردی، موضوع‌های درونی فعل در توالی خطی متناظر با ساختار تولیدشده، جایگاه متنوعی دارند؛ گاه قبل و گاه بعد از فعل قرار می‌گیرند (گروه متمم‌نما، در توالی بی‌نشان، بعد از فعل و گروه اسمی قبل از فعل). بر همین ...  بیشتر

نحو
5. نظریۀ گام و کوتاه‌ترین فاصلۀ میان دو نقطه

سعید رفسنجانی نژاد؛ محمد دبیرمقدم

دوره 11، شماره 1 ، بهار و تابستان 1398، ، صفحه 49-60

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2018.112291.1236

چکیده
  هدف اصلی شرط نفوذناپذیری گام، و در کل نظریۀ گام، مشخص کردن مسیر حرکت سازه‌های زبانی است. در این مقاله، نگارندگان ابتدا مسیر حرکت درون‌بندی فاعل محمول‌های نامفعولی را بررسی می‌کنند و استدلال می‌کنند که فاعل از لبۀ گروه فعلی کوچک حرکت می‌کند و سپس به مشخص‌گر گروه زمان می‌رود. برخلاف حرکت فاعل، در حرکت مفعول رایی و غیررایی و جزء ...  بیشتر

نحو
6. ساختمان صرفی فعل فارسی در زمان‌های کامل

محرم اسلامی

دوره 11، شماره 1 ، بهار و تابستان 1398، ، صفحه 1-14

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2018.113068.1253

چکیده
  در کتاب­های دستور زبان فارسی و مطالعات زبانی ساختمان فعل فارسی را در زمان‌های کامل مرکب از صفت مفعولی (یا اسم مفعول) بعلاوة فعل کمکی و یا فعل ربطی معرفی‌ می‌کنند که این نظر به دلایل متعدد غیرقابل پذیرش است. در این پژوهش با ذکر دلایل متعددِ زبانی به تجزیه و تحلیل ساختمان صرفی فعل فارسی در زمان‌های کامل ‌پرداخته‌ایم. در فارسی معاصر ...  بیشتر

نحو
7. نمود دستوری در ساخت فعل‌های پیاپی در زبان فارسی: رویکردی کمینه‌گرا

مزدک انوشه

دوره 11، شماره 1 ، بهار و تابستان 1398، ، صفحه 73-91

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2018.113736.1266

چکیده
  فرایند پیاپی‌سازی افعال پدیدۀ کم‌وبیش مبهم و بحث‌برانگیزی است و بسیاری از زبان‌شناسان کوشیده‌اند تا ویژگی‌های این ساخت‌های نحوی را تبیین کنند. اغلب پژوهشگران در این نکته هم‌سخن‌اند که ساخت فعل‌های پیاپی به توالی دو یا چند فعل اطلاق می‌شود که به‌مثابۀ محمولی واحد عمل می‌کنند و نمی‌توان میان‌شان حروف عطف هم‌پایه و ناهمپایۀ ...  بیشتر

نحو
8. ملاحظاتی در ترتیب خطی ساخت فعل فارسی از دیدگاه پادتقارنی

محمد دبیرمقدم؛ محمد فرخی یکتا

دوره 10، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 1-22

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2018.107659.1126

چکیده
  این نوشتار می‌کوشد نشان دهد که تبیین ترتیب خطی در ساخت فعل فارسی از منظری پاد تقارنی و بدون توسل به پارامترهای متناقض جهت‌هسته امکان پذیر است. چارچوب نظری این بحث اصولاً مفهوم پارامترِ جهت هسته را در زبان‌های طبیعی رد می‌کند و در عوض، تمام ترتیب‌ها را مشتق از ترتیب پایه مشخص‌گر- هسته - متمم می‌داند. هر ترتیب دیگری جز این لاجرم مشتق ...  بیشتر

نحو
9. میزان وابستگی نحوی و معنایی بندهای متممی در زبان فارسی

الهام ایزدی؛ محمد راسخ‌مهند

دوره 9، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 17-42

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2017.103115.1046

چکیده
  وابستگی از مهم‌ترین روابط بین عناصر نحوی است. در وابسته‌سازی، واحدی به واحد دیگری وابسته می‌شود. یکی از انواع ساخت‌های وابسته، بند متممی است. در این پژوهش به بررسی میزان وابستگی نحوی و معنایی بندهای متممی زبان فارسی می‌پردازیم. افعال متممی فارسی را براساس عوامل معنایی ازجمله احتمال انجام فعل بند اصلی، هم‌ارجاعی و هم‌زمانی بین ...  بیشتر

نحو
10. توزیع نشانة نفی جمله در گویش دشتستانی: رویکردی کمینه‌گرا

شجاع تفکری رضایی؛ حسین مغانی

دوره 9، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 17-34

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2017.86315

چکیده
  در پژوهش پیش‌رو، توزیع نشانة نفی در سطح جمله در گویش دشتستانی در چارچوب برنامة کمینه‌گرای چامسکی (1995؛ 2001) مورد بررسی قرار گرفته است. در این گویش، نشانة نفی جمله‌ علاوه بر انضمام به فعل خودایستا و فعل کمکی زماندار، در جایگاه قبل از متمم‌های فعل نیز به کار می‌رود. بدین منظور، در این مقاله با الگوگیری از زانوتینی (1997؛ 2001)، هگمن (1995)، هگمن ...  بیشتر

نحو
11. هم‌شکلی مسیرنماها در برخی از زبان‌های ایرانی: رویکردی ریزنحو بنیان

محمد دبیرمقدم؛ زهره سادات ناصری

دوره 9، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 53-76

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2017.21695

چکیده
  مقالة حاضر به بررسی هم­شکلی مسیرنماها در سه زبان فارسی، کردی کرمانشاهی و لری (گویش مینجایی) می­پردازد. این بررسی براساس رویکرد نوین ریزنحو صورت پذیرفته است. از این رو در بخش مقدمه به تفصیل به معرفی این رویکرد و نیز آثار پیشین پرداخته­ شده­است. در بخش دوم، علاوه بر تحلیل مسیرنمایی،  پدیدة هم­شکلی در سه زبان مذکور مورد بررسی ...  بیشتر

نحو
12. ساخت الحاقی: توصیف و پیامدهای نظری

یادگار کریمی؛ الهه نجفی

دوره 9، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 99-120

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2017.86362.0

چکیده
  از منظر توصیفی، فرایند الحاق به فرایندی نحوی- ساختواژی اطلاق می­شود که در آن یک حرف اضافه با پیوستن به فعل موضوع جدیدی را به ساختار موضوعی فعل اضافه می‌کند و یا اینکه یک موضوع غیرمستقیم را به موضوع مستقیم فعل بدل می­کند.  موضوع الحاقی غالباً دارای یکی از نقش‌های معنایی بهره‌ور، ابزار، مکان و یا جهت می­باشد. در پژوهش‌های زبانشناسی ...  بیشتر

نحو
13. ساخت بیش‌ارتقاء در زبان فارسی

رضوان متولیان

دوره 8، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، ، صفحه 1-20

http://dx.doi.org/10.22108/jrl.2017.21686

چکیده
  در مقالۀ حاضر می­کوشیم بدون خدشه وارد کردن به جهانی­های اشاره شده در برنامۀ کمینگی و صرفاً با استفاده از پارامترهای زبانی ساخت ارتقایی را در زبان فارسی تبیین کنیم و نشان می­دهیم در این زبان نیز همانند دیگر زبان­های ضمیرانداز ثابت نوع خاصی از ساخت ارتقایی تحت عنوان بیش ارتقاء امکان­پذیر است که به موجب آن گروه اسمی فاعلی حتی ...  بیشتر