https://jrl.ui.ac.ir/ نشریه پژوهش های زبان شناسی fa daily 1 Tue, 22 Dec 2026 00:00:00 +0330 Tue, 22 Dec 2026 00:00:00 +0330 https://jrl.ui.ac.ir/article_30024.html In the complex sociolinguistic landscape of Iran, this study investigated the language attitudes of native Baluchi speakers toward their mother tongue, the national language of Persian, and Persian spoken with a Baluchi accent. Employing a Matched-Guise Test with 207 participants, the study measured ratings across dimensions of solidarity, competence, personal attractiveness, and aggressiveness. A series of repeated measures ANOVAs revealed a clear attitudinal hierarchy. While Baluchi commanded strong affective loyalty, standard Persian was rated the highest on status-related traits (competence and attractiveness). Crucially, the accented Persian guise was rated significantly lower than both other varieties across most positive dimensions, with effect sizes ranging from medium to large. The study’s primary contribution lay in demonstrating that an ethnically-congruent accent on a high-status language can, paradoxically, create an "in-between" identity that is judged more harshly than either the standard or the minority language. These findings highlight the powerful role of accent in shaping social hierarchies and underscore the need for policies that address accent-based bias. https://jrl.ui.ac.ir/article_30425.html This study presents a structural analysis of three-word lexical bundles in English research article abstracts from the field of linguistics, comparing abstracts authored by native English-speaking scholars in international journals with those written by Arab scholars in local Arabic journals. Drawing on a specialized corpus of approximately 175000 words compiled from international and local Arabic journals, the study employed a corpus‑driven and comparative approach to identify and categorize bundles according to the structural taxonomy of Biber et al. (1999). The findings revealed a macro-level convergence in the dominance of phrasal structures with both groups relying heavily on Noun Phrases (NPs) and Prepositional Phrases (PPs) to convey information density. However, certain micro-level divergences were observed. While the Non‑Native Speaker (NNS) group demonstrated a slightly wider inventory of unique bundles, the Native Speaker (NS) corpus exhibited a significantly higher overall frequency and density of bundle usage. Structurally, the NNS group displayed a marked underuse of (DET) + NOUN + VERB + (SCONJ)/(DET) patterns compared to their NS counterparts (χ² = 7.32, p < 0.01). While the analysis revealed no statistically significant differences between the two groups in the use of passive voice constructions or complex syntactic structures, a qualitative tendency was observed: The NNS group exhibited a somewhat greater reliance on passive voice and anticipatory it patterns. This tendency likely reflected the influence of prescriptive pedagogical norms commonly emphasized in English for Academic Purposes instruction. The study therefore advocates for English for Academic Purposes (EAP) pedagogy that extends beyond structural templates to foreground the acquisition of active voice and stance‑taking formulaic sequences—explicitly targeting the underused (DET) + NOUN + VERB + (SCONJ)/(DET) pattern that marks authorial presence in native writing. https://jrl.ui.ac.ir/article_30414.html This study examined a crucial factor in determining the directionality of conversion: frequency of occurrence. The primary objective was to assess the psycholinguistic methodologies, which contributed to identifying the direction of conversion in Persian: What happens cognitively during listening comprehension of converted item? Specifically, it investigated whether the well-established principle that higher frequency facilitates faster processing can help resolve this issue (directionality of conversion). Furthermore, it explored whether theoretical predictions align with empirical evidence obtained through psycholinguistic experimentation (psycholinguistic reality). The study adopted the theoretical framework of Shapiro and Levine (1990), which employs cross-modal lexical decision tasks measured by using the DMDX software, which records processing times in milliseconds during listening comprehension of sentences containing various types of conversion (e.g., adjective to noun/adverb, verb to noun, and noun to adjective). The independent variable was the type of conversion within the sentences, while the dependent variable was the reaction time of participants to visual stimuli. A total of 25 female university students aged 18–30 years, who were matched according to specific criteria, such as academic performance and grades, participated in the study. The findings suggested that frequency of occurrence as documented in corpus data (Bijankhan & Mohseni, 2018), along with processing time, serves as a reliable indicator of conversion directionality. https://jrl.ui.ac.ir/article_30433.html The Middle Persian (MP) motion verb āmadan develops, alongside its lexical meaning, a secondary sense that encodes ‘change-of-state’—a semantic shift that marks the inception of its subsequent lexicalization and grammaticalization in New Persian (NP). In Early New Persian (ENP), in addition to functioning as a light verb in compound constructions and thereby giving rise to novel meanings, this grammaticalized verb emerges as a multifunctional grammatical marker, most notably encoding inchoative aspect. It also serves as a passive marker in ENP, a function that does not persist into Contemporary New Persian[1] (CNP). In the modern period, the grammatical scope of āmadan expands further: beyond its inchoative function, it acquires avertive readings in specific contexts, while also expressing hortative and epistemic modalities. Moreover, in CNP, it assumes a role as a discourse marker. This study traces the grammaticalization pathway of āmadan across three historical stages—Middle Persian (MP), Early New Persian (ENP), and Contemporary New Persian (CNP)—in order to illuminate the development of these diverse grammatical functions. [1] By Contemporary New Persian, we mean the standard and official language of Iran. https://jrl.ui.ac.ir/article_30543.html افعال مرکب پی‌بستی جزو ساخت‌های بحث‌برانگیز زبان فارسی هستند. دستوریان و زبان‌شناسان مختلف، نظرات گوناگونی در بارۀ این ساخت‌ها به دست داده‌اند و این اختلاف‌نظر حتی در انواع نام‌گذاری بر این افعال خود را نشان می‌دهد. در پژوهش حاضر با روشی توصیفی - تحلیلی و نگاهی صرفی - رده‌شناختی به بررسی این دسته از افعال پرداخته شده است. آنچه که به‌عنوان سؤال در این پژوهش مطرح است این است که باتوجه‌به ویژگی‌های خاص افعال مرکب پی‌بستی، این افعال از لحاظ ویژگی‌های صرفی – رده‌شناختی چه رفتاری نشان می‌دهند؟ جهت پاسخگویی به این مسئله، ابتدا به وجود این دسته از افعال در نمونه‌های نثر و شعر پرداخته شد و سپس نظرات مختلف زبان‌شناسان و دستوریان دربارۀ آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت ویژگی‌های صرفی – رده‌شناختی آن‌ها بر اساس ویژگی‌های وجود صورت مضارع، ماضی، مثبت و منفی، شکل آغازی و ایستایی موردمطالعه قرار گرفت. آنچه از بررسی این دسته از افعال در این پژوهش به دست آمد این بود که این افعال هم در سطح فارسی معیار و هم در لهجه وجود دارند و تعدادشان محدود است. همکردهای فعلی افعال مرکب پی‌بستی نیز افعالی محدود هستند که پربسامدترینشان به ترتیب فعل‌های «شدن»، «گرفتن» و «بودن» است. یکی از مهم‌ترین نتایج به‌دست‌آمده این است که حدود ۸۵% افعال مرکب پی‌بستی رفتارهای معنایی یکسانی دارند و از لحاظ رده‌شناختی هماهنگ و یکنواخت هستند به‌عنوان‌مثال افعال حسی مانند «سرد... بودن، گرم... بودن، گرسنه... بودن، تشنه... بودن» کاملاً ساختارها و وجوه یکسانی دارند و هم دارای شکل آغازین و هم شکل ایستایی هستند. https://jrl.ui.ac.ir/article_30634.html رسانه‌های اجتماعی به یکی از عرصه‌های مهم بازنمایی، ارزیابی و منازعه درباره کنش پلیس تبدیل شده‌اند. در این فضا، عملکرد پلیس تنها از رهگذر روایت‌های رسمی فهم نمی‌شود، بلکه در پیوند با ویدئوها، فرسته‌های خبری، نظرهای کاربران، هشتگ‌ها، بازنشرها و جریان‌های گفت‌وگویی معنا می‌یابد. با وجود گسترش مطالعات مربوط به مشروعیت پلیس، بازنمایی رسانه‌ای، اطلاعات نادرست و واکنش‌های عاطفی کاربران، هنوز روشن نیست که کنش پلیس چگونه در تعامل میان روایت رسانه‌ای، نام‌گذاری کنشگران، جهت‌گیری عاطفی و سازمان‌یابی گفت‌وگوهای برخط به موضوع مشروعیت‌بخشی، مشروعیت‌زدایی یا مطالبه پاسخ‌گویی نهادی تبدیل می‌شود. پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی و در قالب طرح ترکیبی اکتشافی، این فرایند را در دو زیرپیکره موافق و مخالف پلیس در رسانه‌های اجتماعی ایران بررسی می‌کند. داده‌ها شامل ۲۳۴۲ نظر کاربران ذیل فرسته‌های اینستاگرام و یوتیوب درباره کنش پلیس است؛ ۱۲۴۶ نظر در زیرپیکره موافق و ۱۰۹۶ نظر در زیرپیکره مخالف قرار گرفت. داده‌ها بر اساس ۲۱ مؤلفه گفتمانی و تعاملی به‌صورت دوتایی کدگذاری شدند؛ وجود هر مؤلفه با کد «۱» و نبود آن با کد «۰» ثبت شد. یافته‌ها نشان می‌دهد گفتمان موافق با ارجاع به قانون، امنیت، ضرورت برخورد، فعال‌سازی پلیس و پیوست گفتمانی، کنش پلیس را مشروع و قابل دفاع بازنمایی می‌کند. در مقابل، گفتمان مخالف با برجسته‌سازی خشونت، بی‌عدالتی، نقض حقوق شهروندی، ابهام در مسئولیت نهادی و زمینه‌های اجتماعی، کنش پلیس را به پرسش می‌گیرد. نتایج نشان می‌دهد داوری کاربران صرفاً بازتاب موضع موافق یا مخالف نیست، بلکه در فرایندی گفتمانی و تعاملی شکل می‌گیرد که رخداد، قاب‌بندی رسانه‌ای، عواطف جمعی و پاسخ‌گویی را دربرمی‌گیرد. https://jrl.ui.ac.ir/article_30648.html با وجود این که زبان‌های فارسی و عربی خط نسبتاً مشترکی دارند، تفاوت‌های بسیاری میان املای انگلیسی نام‌های مشترک ایرانیان و اعراب که ریشۀ عربی دارند وجود دارد. هدف پژوهش پیشِ رو پرداختن به دلایل این تفاوت‌ها‌ است. در این پژوهش، نخست تلفظ متفاوت نویسه‌های مشترک در الفبای فارسی و عربی مورد بررسی قرار گرفت. سپس دلایل تفاوت میان املای انگلیسی نام‌ها در این دو زبان بر اساس همان تلفظ متفاوت نویسه‌های مشترک مورد تحلیل قرار گرفت. سرانجام چگونگی تغییر تلفظ هر یک از نویسه‌ها از عربی به فارسی در چارچوب نظریۀ بهینگی(Smolensky, 1993/2004 &Prince ) بررسی شد تا مشخص شود چه فرایندهایی رخ داده‌اند و چه محدودیت یا محدودیت‌هایی و با چه رتبه‌ای عامل رخداد این فرایندها هستند. طبق یافته‌های این پژوهش، این تفاوت‌ها کلاً ناشی از تلفظ متفاوت نویسه‌های مشترک فارسی و عربی و تفاوت‌ میان واج‌شناسی این دو زبان است. همچنین، میزان انطباق‌پذیری سامانۀ نوشتاری زبان انگلیسی با سامانه‌های نوشتاری این دو زبان و شیوه‌های رایج و جاافتاده این دو زبان در نویسه‌گردانی از دیگر دلایل تفاوت‌ میان املای انگلیسی نام‌های مشترک ایرانیان و اعراب است. https://jrl.ui.ac.ir/article_30732.html قرارداد و انگیزش دو مفهوم کلیدی در زمینۀ مطالعات دربارۀ رابطۀ میان معنا و صورت واژه است که در آرای فردینان دو سوسور دربارۀ نوع رابطۀ میان دال و مدلول ریشه دارد. قراردادی بودن به این معناست که نسبت میان صورت و معنای واژه، نه براساس ضرورت طبیعی یا منطقی، بلکه بر پایۀ توافق جمعی گویشوران شکل گرفته است. در مقابل این مفهوم، انگیزش واژگانی به این معناست که صورت واژه به‌طور نسبی بازتاب‌دهندۀ محتوای معنایی است. بیشتر واژه‌های بسیط قراردادی‌اند، اما بعضی از آنها در نتیجۀ گسترش معنایی مبتنی بر تداعی‌های ‌شناختی استعاره و مجاز، انگیخته هستند. انگیزش واژه‌های پیچیده ناشی از این مسئله است که معنای آنها را به‌طور نسبی از ترکیب معنای اجزای سازنده‌شان می‌توان استنباط کرد. در این پژوهش، با اتخاذ رویکرد نام‌شناختی انگاره‌ای دربارۀ رابطۀ میان معنا و صورت واژه ارائه می‌شود که در آن معنای واژه به صورت مؤلفه‌های مفهومی در یک قاب سه‌لایه‌ای بازنمایی می‌شود. لایۀ بیرونی نشان‌دهندۀ مقولۀ معنایی و هستۀ ساختواژی آن واژه است. لایۀ میانی جایگاه رابطه‌هاست که در آن رابطۀ میان بیرونی‌ترین و درون‌ترین لایه برقرار می‌شود. درونی‌ترین لایه نیز به لحاظ معنایی متمم لایۀ میانی است. لایه‌های این قاب به دو شیوه می‌تواند بستری برای انگیزش واژه‌ها باشد: الف-تصویرگونگی نموداری؛ و ب-نمایش تداعی‌های شناختی استعاره و مجاز. تحلیل ساختواژه به شیوۀ قاب معنایی لایه‌ای این امکان را فراهم می‌سازد که توجیهی یکسان از واژه‌های راست‌هسته، چپ‌هسته و برون‌هسته داشته باشیم. https://jrl.ui.ac.ir/article_30790.html این مقاله بررسی می‌کند که مسئولیت علّیِ آسیب‌های حوزه سلامت چگونه در گزارش کنشگرانهٔ سال ۲۰۱۹ دیده‌بان حقوق بشر با عنوان فشار حداکثری: تحریم‌های اقتصادی آمریکا حق سلامت ایرانیان را آسیب می‌زند به‌صورت زبانی برساخته و محل مناقشه می‌شود. تحلیل حاضر از دو چارچوب مکمل بهره می‌گیرد: نظام فرانقشیِ گذراییِ هلیدی و متیسن (۲۰۱۴) برای ردیابی انواع فرایندها و شیوه‌های انتساب عاملیت در سطح بند، و مفاهیم اسم‌سازی، بازبافت‌مندسازی و بین‌گفتمانیتِ فرکلاف (۱۹۹۵، ۲۰۰۳) برای تبیین دگرگونی‌هایی که در فرایند ادغام زبان رسمی سیاست‌گذاری در گفتمان کنشگری رخ می‌دهد. تحلیل کل گزارش، به‌مثابه پیکره‌ای چندژانری، سه سازوکار دستوری را شناسایی می‌کند که از طریق آن‌ها شکاف میان معافیت‌های رسمی بشردوستانه و دسترسی واقعی به خدمات درمانی به‌طور گفتمانی بازتولید می‌شود: بازنماییِ اسم‌سازی‌شدهٔ معافیت‌ها به‌عنوان اموری خودکار و مستقل؛ تولید خطر نظام‌مند از رهگذر ابهام ارجاعی در گفتمان رسمی؛ و پراکندگی عاملیت علّی میان انتزاع‌های نهادیِ اسم‌سازی‌شده در مکاتبات انطباق شرکتی. در برابر، گفتمان متقابل دیده‌بان حقوق بشر از طریق بازبافت‌مندسازیِ هدفمند به هر یک از این سازوکارها پاسخ می‌دهد: جایگزین‌کردن انتزاع‌های نهادی با عاملان مشخص و افعال مادی، قراردادن نقل‌قول‌های سیاستی در چارچوب‌های علّیِ صریح، و بهره‌گیری از روایت‌های بیماران برای عینی و ملموس‌ساختنِ پیامدهای ساختاری. مقاله همچنین با به‌کارگیری بازاندیشانهٔ همین ابزارها برای تحلیل انتخاب‌های گفتمانیِ خودِ دیده‌بان حقوق بشر نشان می‌دهد که این گفتمان متقابل نیز محصول مجموعه‌ای از انتخاب‌های گفتمانی است ــ از جمله حذف نظام‌مند صدای سیاسی بیماران و گزینش مواردی با بیشترین ظرفیت برجسته‌سازی ــ که خود نیازمند بررسی انتقادی‌اند.