چکیده

رسانه‌های اجتماعی به یکی از عرصه‌های مهم بازنمایی، ارزیابی و منازعه درباره کنش پلیس تبدیل شده‌اند. در این فضا، عملکرد پلیس تنها از رهگذر روایت‌های رسمی فهم نمی‌شود، بلکه در پیوند با ویدئوها، فرسته‌های خبری، نظرهای کاربران، هشتگ‌ها، بازنشرها و جریان‌های گفت‌وگویی معنا می‌یابد. با وجود گسترش مطالعات مربوط به مشروعیت پلیس، بازنمایی رسانه‌ای، اطلاعات نادرست و واکنش‌های عاطفی کاربران، هنوز روشن نیست که کنش پلیس چگونه در تعامل میان روایت رسانه‌ای، نام‌گذاری کنشگران، جهت‌گیری عاطفی و سازمان‌یابی گفت‌وگوهای برخط به موضوع مشروعیت‌بخشی، مشروعیت‌زدایی یا مطالبه پاسخ‌گویی نهادی تبدیل می‌شود. پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی و در قالب طرح ترکیبی اکتشافی، این فرایند را در دو زیرپیکره موافق و مخالف پلیس در رسانه‌های اجتماعی ایران بررسی می‌کند. داده‌ها شامل ۲۳۴۲ نظر کاربران ذیل فرسته‌های اینستاگرام و یوتیوب درباره کنش پلیس است؛ ۱۲۴۶ نظر در زیرپیکره موافق و ۱۰۹۶ نظر در زیرپیکره مخالف قرار گرفت. داده‌ها بر اساس ۲۱ مؤلفه گفتمانی و تعاملی به‌صورت دوتایی کدگذاری شدند؛ وجود هر مؤلفه با کد «۱» و نبود آن با کد «۰» ثبت شد. یافته‌ها نشان می‌دهد گفتمان موافق با ارجاع به قانون، امنیت، ضرورت برخورد، فعال‌سازی پلیس و پیوست گفتمانی، کنش پلیس را مشروع و قابل دفاع بازنمایی می‌کند. در مقابل، گفتمان مخالف با برجسته‌سازی خشونت، بی‌عدالتی، نقض حقوق شهروندی، ابهام در مسئولیت نهادی و زمینه‌های اجتماعی، کنش پلیس را به پرسش می‌گیرد. نتایج نشان می‌دهد داوری کاربران صرفاً بازتاب موضع موافق یا مخالف نیست، بلکه در فرایندی گفتمانی و تعاملی شکل می‌گیرد که رخداد، قاب‌بندی رسانه‌ای، عواطف جمعی و پاسخ‌گویی را دربرمی‌گیرد.