چکیده
افعال مرکب پیبستی جزو ساختهای بحثبرانگیز زبان فارسی هستند. دستوریان و زبانشناسان مختلف، نظرات گوناگونی در بارۀ این ساختها به دست دادهاند و این اختلافنظر حتی در انواع نامگذاری بر این افعال خود را نشان میدهد. در پژوهش حاضر با روشی توصیفی - تحلیلی و نگاهی صرفی - ردهشناختی به بررسی این دسته از افعال پرداخته شده است. آنچه که بهعنوان سؤال در این پژوهش مطرح است این است که باتوجهبه ویژگیهای خاص افعال مرکب پیبستی، این افعال از لحاظ ویژگیهای صرفی – ردهشناختی چه رفتاری نشان میدهند؟ جهت پاسخگویی به این مسئله، ابتدا به وجود این دسته از افعال در نمونههای نثر و شعر پرداخته شد و سپس نظرات مختلف زبانشناسان و دستوریان دربارۀ آنها مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت ویژگیهای صرفی – ردهشناختی آنها بر اساس ویژگیهای وجود صورت مضارع، ماضی، مثبت و منفی، شکل آغازی و ایستایی موردمطالعه قرار گرفت. آنچه از بررسی این دسته از افعال در این پژوهش به دست آمد این بود که این افعال هم در سطح فارسی معیار و هم در لهجه وجود دارند و تعدادشان محدود است. همکردهای فعلی افعال مرکب پیبستی نیز افعالی محدود هستند که پربسامدترینشان به ترتیب فعلهای «شدن»، «گرفتن» و «بودن» است. یکی از مهمترین نتایج بهدستآمده این است که حدود ۸۵% افعال مرکب پیبستی رفتارهای معنایی یکسانی دارند و از لحاظ ردهشناختی هماهنگ و یکنواخت هستند بهعنوانمثال افعال حسی مانند «سرد... بودن، گرم... بودن، گرسنه... بودن، تشنه... بودن» کاملاً ساختارها و وجوه یکسانی دارند و هم دارای شکل آغازین و هم شکل ایستایی هستند.
کلیدواژهها
موضوعات
)