چکیده
این مقاله بررسی میکند که مسئولیت علّیِ آسیبهای حوزه سلامت چگونه در گزارش کنشگرانهٔ سال ۲۰۱۹ دیدهبان حقوق بشر با عنوان فشار حداکثری: تحریمهای اقتصادی آمریکا حق سلامت ایرانیان را آسیب میزند بهصورت زبانی برساخته و محل مناقشه میشود. تحلیل حاضر از دو چارچوب مکمل بهره میگیرد: نظام فرانقشیِ گذراییِ هلیدی و متیسن (۲۰۱۴) برای ردیابی انواع فرایندها و شیوههای انتساب عاملیت در سطح بند، و مفاهیم اسمسازی، بازبافتمندسازی و بینگفتمانیتِ فرکلاف (۱۹۹۵، ۲۰۰۳) برای تبیین دگرگونیهایی که در فرایند ادغام زبان رسمی سیاستگذاری در گفتمان کنشگری رخ میدهد. تحلیل کل گزارش، بهمثابه پیکرهای چندژانری، سه سازوکار دستوری را شناسایی میکند که از طریق آنها شکاف میان معافیتهای رسمی بشردوستانه و دسترسی واقعی به خدمات درمانی بهطور گفتمانی بازتولید میشود: بازنماییِ اسمسازیشدهٔ معافیتها بهعنوان اموری خودکار و مستقل؛ تولید خطر نظاممند از رهگذر ابهام ارجاعی در گفتمان رسمی؛ و پراکندگی عاملیت علّی میان انتزاعهای نهادیِ اسمسازیشده در مکاتبات انطباق شرکتی. در برابر، گفتمان متقابل دیدهبان حقوق بشر از طریق بازبافتمندسازیِ هدفمند به هر یک از این سازوکارها پاسخ میدهد: جایگزینکردن انتزاعهای نهادی با عاملان مشخص و افعال مادی، قراردادن نقلقولهای سیاستی در چارچوبهای علّیِ صریح، و بهرهگیری از روایتهای بیماران برای عینی و ملموسساختنِ پیامدهای ساختاری. مقاله همچنین با بهکارگیری بازاندیشانهٔ همین ابزارها برای تحلیل انتخابهای گفتمانیِ خودِ دیدهبان حقوق بشر نشان میدهد که این گفتمان متقابل نیز محصول مجموعهای از انتخابهای گفتمانی است ــ از جمله حذف نظاممند صدای سیاسی بیماران و گزینش مواردی با بیشترین ظرفیت برجستهسازی ــ که خود نیازمند بررسی انتقادیاند.
کلیدواژهها
موضوعات
)